خانه / مشاوره خانواده / نکاتی برای تشخیص زوج درمانی مؤثر
مصاحبه زوج درمانی

نکاتی برای تشخیص زوج درمانی مؤثر

به‌عنوان یک مشاور روانشناس معتقدم زوج درمانی مؤثر, با توجه به هزینه‌های بی‌شمار اقتصادی و انسانی ناشی از طلاق و جدایی, روشی بسیار ارزشمند است. با در نظر گرفتن این مسئله, من اغلب به زوجینی که به مرکز مشاوره مراجعه می کنند می‌گویم ” اگر فکر می‌کنید زوج درمانی روشی پرهزینه است, پس صبر کنید تا ببینید جدایی و طلاق چقدر برایتان هزینه دارد”.

قصد من این است به زوج هایی که در روابط زناشویی خود دچار مشکلاتی هستند اعلام کنم زوج درمانی مؤثر, حتی اگر پرهزینه به نظر برسد, می‌تواند یکی از بهترین سرمایه‌گذاری‌هایی باشد که زوج برای آینده زندگی مشترک خود انجام خواهند داد.

حتی اگر رابطه زناشویی شما با شکست مواجه شود, آنچه در فرآیند یک زوج درمانی صحیح می‌آموزید شمارا در بهبود روابط زن و شوهری تان یاری خواهد کرد.

به عقیده من زوج درمانی مناسب درعین‌حالی که می‌تواند بسیار باارزش باشد, اگر به‌درستی انجام نشود, آسیب‌زننده نیز خواهد بود. درواقع, اگر زوج درمانگر نداند چه‌کاری انجام می‌دهد, می‌تواند در طول فرآیند مشاوره عملاً به رابطه زناشویی زوج آسیب وارد کند. این موضوع معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که زوج درمانگر , زوج را بیشتر به‌سوی تمرکز بر مشکلات زندگی زناشویی تان سوق می‌دهد.

اگر زوج درمانگر این کار را انجام می‌دهد, می‌تواند مطمئن باشید که او از تحقیقات جدید روانشناسی درزمینه چگونگی حفظ رابطه و نجات یک ازدواج موفق اطلاعات کافی ندارد.

حفظ نسبت ۵ به ۱ در روابط زناشویی

پژوهشگر و دکتر روانشناس ، جان گاتمن در تحقیقی به‌صورت تجربی نشان داد، برای ایجاد و حفظ یک رابطه موفق در ازدواج , زوج ها باید همواره نسبت ۵ به ۱ در تعامل‌های مثبت به منفی را رعایت کنند تا بتوانند ” احساسات خوب” یا به گفته محققان “احساسات مثبت” را در یک رابطه زناشویی سالم حفظ کنند.

با در نظر گرفتن این موضوع, هرگونه اتفاق منفی که در حضور زوج درمانگر روی می‌دهد، مانند حملات دوطرفه‌ ” شوهرم این را گفت, یا زنم این را گفت” در طول جلسه مشاوره می‌تواند به رابطه آسیب بزند.

یک زوج درمانگر خوب , در طول جلسات مشاوره , تنها به صندلی خود تکیه نمی‌دهد تا دعوای زن و شوهر را تماشا کند. زوج می‌توانید این دعوا را وقتی‌که باهم هستند نیز انجام دهند.

یک زوج درمانگر خوب ,  چه کارهایی برای حل مشکلات زناشویی زوج انجام می دهد

  • شناسایی مشکلات اصلی زوج , بررسی دلایل ایجاد روابط زناشویی ناموفق , بررسی سطح تعهدات زوج به یکدیگر و شناسایی اهداف زوج در زندگی مشترک
  • اطمینان زوج درمانگر از اینکه زن و شوهر ازلحاظ روحی و روانی سالم هستند, اطمینان از عدم اعتیاد همسر , عدم سوءاستفاده از همسر ( مثلا سوءاستفاده جنسی ) و نداشتن روابط نامشروع همسر  ( خیانت همسر )
  • آموزش اصول دستیابی به ازدواج موفق به زوج ازجمله ویژگی‌های یک رابطه زناشویی عاشقانه و سالم
  • کمک به تغییر نگرش زوج به ازدواج و ارتباط با همسر
  • راهنمایی زوج به‌سوی ایجاد “توافق و تعهد در رابطه” که تعریف‌کننده موارد خاصی برای حل مشکلات زناشویی , دست‌یابی به اهداف و درک نگرش شما نسبت به ازدواج هستند باید به آن‌ها فکر کنید یا آن‌ها را انجام دهید.

پنج ویژگی‌های زوج درمانی مؤثر

 شناسایی مشکلات  اصلی زندگی زناشویی , دلایل بروز اختلاف در روابط زن و شوهر , سطوح تعهد ، اهداف ، ارزش‌ها و باورهای زوج.

این پند قدیمی که ” به دنبال درک کردن باشید, پیش از آنکه بخواهید درک شوید” در اینجا معنا پیدا می‌کند.

 اگر زوج درمانگر پیش از اینکه واقعاً متوجه شود چه اتفاقی در حال روی دادن است شروع به “کمک کردن” و مشاوره کند, ممکن است زوج را در مسیر اشتباه قرار دهد. این کار هم اتلاف پول و هم اتلاف زمان است و هم ممکن است به رابطه زناشویی زوج آسیب برساند.

ابزارهای مؤثر فراوانی وجود دارند که زوج درمانگر برای تعیین نظام‌مند مشکلات اصلی زن و شوهر از آن استفاده می‌کند. یکی از آن‌ها فرآیندی به نام ارزیابی‌های آماده سازی-غنی سازی یا P/E (www.prepare-enrich.com)  است که من آن را به کار می‌برم.

P/E در حقیقت یک دید و نگرش شخصی درزمینه عوامل ایجاد مشکلات در رابطه زناشویی , سطوح تعهد, شخصیت, باورهای معنوی و نظام‌های خانوادگی ارائه می‌کند.

ازآنجاکه اجرای یک ارزیابی جامع مانند آنچه در P/E گنجانده‌شده نیازمند صرف زمان و هزینه است, زوج درمانگر باید فرآیند درمانی را با طرح این پرسش آغاز کند که علت مراجعه هر یک از زوج برای درخواست مشاوره چیست؟

برای انجام این کار به‌عنوان مشاور عموما از زوج می‌پرسم کدام‌یک از حالت های زیر بیشتر شبیه چیزی است که در این مرحله از رابطه زناشویی خود می‌خواهید:

  • آیا تصمیم به طلاق گرفته و می خواهید از همسر خود جدا شوید.
  • یکدیگر را بدون قید و شرط می پذیرید درحالی‌که بر روی بهبود روابط خود کار می‌کنید.
  • درباره تغییر در رفتار یکدیگر به بحث و گفتگو می پردازید درحالی‌که به بهبود وضعیت خود ادامه می دهید.

اگر یکی از مراجعه کنندگان یا هر دو، گزینه اول را انتخاب کنند, به آن‌ها توضیح می‌دهم که انجام زوج درمانی ضرورتی ندارد و در مقابل به آن‌ها کمک می‌کنم تا روند طلاق آگاهانه را بدون خشم, دلخوری و رنجش از همسر آغاز کنند که معمولاً به پایان رابطه روی می‌دهد.

اگر هر دو مراجعه کننده موارد دوم یا سوم را انتخاب کنند, من به عنوان زوج درمانگر فرآیند مشاوره را شروع می کنم.

برای شروع مجدد رابطه زناشویی تلاش قابل‌توجهی لازم است

با توجه به آنچه پیش تر درباره “ارزش” زوج درمانی گفته شد, یک زوج درمانگر خوب در اوایل جلسه مشاوره توضیح می‌دهد که تلاش, شکیبایی و فداکاری قابل‌توجهی که از طرف زوج برای احیای مجدد و بازسازی یک رابطه و ازدواج موردنیاز است ارزش این سرمایه‌گذاری را دارد.

اگرچه توضیح این مسئله به زوج ها که فرآیند زوج درمانی کار آسانی است احتمالاً آن‌ها را متقاعد می‌کند تا در چند جلسه زوج درمانی حضور پیدا کنند, اما تجربیات من نشان داده است القاء نمودن این باور به مراجعه کننده که زوج درمانی تنها نیازمند صرف چند ساعت مختصر و تلاش اندک از سوی آن‌هاست موجب ناامیدی، هم در فرآیند درمانی و هم نتایج مشاوره خواهد شد.

دلیل رسیدن به چنین نتیجه‌ای این است که ایجاد و حفظ یک رابطه و ازدواج موفق کاری سخت و مستلزم توجه و فداکاری زوج است. من از همان ابتدا و بر اساس ازدواج موفقیت‌آمیزی که بیش از ۴۰ سال با همسرم داشته‌ام به این موضوع واقف بودم.

یک فرآیند زوج درمانی مؤثر درصورتی‌که یکی از زوجین مبتلا به بیماری روحی و روانی درمان نشده‌ای باشد ( مانند افسردگی ) یا به اعتیاد همسر به یک ماده مخدر مانند الکل, تجربه سوءاستفاده جنسی همسر ، یا یکی زوجین درگیر رابطه عاطفی نامشروع ( خیانت به همسر ) باشد، حتماً باید موارد قبل از شروع جلسات ، با مشاور خانواده در میان گذاشته شود.

به همین دلیل, یک زوج درمانگر و مشاور خوب بر اهمیت این نکته تأکید می‌کند که پیش از شروع زوج درمانی ، موضوعاتی را که مشاور لازم است بداند از او پنهان نکنند.

در برخی شرایط، اگر هر یک از زوج این واقعیت را بپذیرند که در رابطه زناشویی آنها مشکلات جدی وجود دارد و نیازمند توجه یکی از طرفین یا هردوی آن‌هاست و درعین‌حال از بهبود رابطه زناشویی خود ناامید شده‌اند, زوج درمانگر ممکن است با شروع فرآیند زوج درمانی موافقت کند, البته به‌شرط آنکه حل مشکل نیز به‌صورت هم‌زمان موردبررسی قرار گیرد.

برای مثال, به این دلیل که من به درمان مراجعه کنندگان بسیاری می‌پردازم که دچار مشکلات مرتبط با اختلال آسیب پس از سانحه ( PTSD ) هستند, با انجام زوج درمانی , به‌شرط آنکه مراجعه کننده مبتلا به آسیب هم‌زمان به انجام درمان مناسب بپردازد, موافقت خواهم کرد.

مرکز کنترل درونی یا کنترل بیرونی در زوج درمانی

مسئله نه‌چندان آشکاری که باید قبل یا در طول یک دوره زوج درمانی مؤثر موردبررسی قرار گیرد زمانی است که یکی از زوج یا هردوی آن‌ها فاقد “ مرکز کنترل درونی یا کنترل بیرونی” است.

جولین روتر , دکتر روانشناس شخصیت , در سال ۱۹۵۴ مفهومی بانام “مرکز کنترل” را مطرح کرد. این نظریه می‌گوید افراد, به عقیده خودشان, تا چه اندازه می‌توانند وقایعی که بر آن‌ها تأثیر می‌گذارد را  تحت کنترل درآورند.

مرکز کنترل بیرونی: بدین معنا که افراد معتقدند تصمیمات و زندگی آن‌ها تحت کنترل شانس یا سرنوشت است.

مرکز کنترل بیرونی: این افراد معتقدند که می‌توانند کنترل زندگی خود را به دست بگیرند و از قدرت اختیار کافی برای پذیرش مسئولیت‌های زندگی برخوردارند و چیزهایی که خارج از کنترل آن‌هاست را تحت کنترل درآورند.

افراد با تیپ شخصیتی “کنترل بیرونی” معمولاً اطرافیان و چیزهایی که خارج از کنترل آن‌هاست را مقصر و مسئول رفتار و افکار خود می‌دانند.

در مورد مسایل زناشویی ، افرادی که از “مرکز کنترل بیرونی” برخوردارند معمولاً مسئولیت مشکلات زندگی موجود در رابطه و ازدواج خود را به عهده نمی‌گیرند.

حتی اگر زمانی مایل به پذیرش این مسئولیت باشند ترجیح می‌دهند تمامی تغییرات را طرف مقابل انجام دهد, و تنها با شیوه‌هایی از تغییر موافق‌اند که آن‌ها را خوشحال‌تر می‌کند و به نفع آن‌ها باشد.

ازآنجاکه این نگرش و رفتار (مرکز کنترل بیرونی) یکی از علل اصلی درخواست طلاق و شکست در ازدواج و یکی از عوامل ایجاد مشاجرات زن و شوهر است. مشاور ازدواج از زوج می‌خواهد قبل از شروع جلسات مشاوره این رفتار اصلاح شود.

 نکته حائز اهمیت این است که اگر هر یک از زوجین تمایلی به اصلاح رفتار خود از کانون کنترل بیرونی به کنترل درونی نداشته باشد و مسئولیت مشکلاتی که تا حدی بر آن‌ها کنترل دارد, ازجمله خوشبختی خود, را نپذیرد, احتمال اینکه زوج درمانی منجر به پیشرفت قابل‌توجه و طولانی‌مدتی در رابطه شود بسیار اندک خواهد بود.

ازاین‌رو معمولاً به مراجعه کنندگان خود می‌گویم برای دست‌یابی به یک زوج درمانی مؤثر, زوج باید این موضوع را بپذیرند که هر دو نفر مسئول بخشی از مشکلات زناشویی بعد از ازدواج هستند, و باور داشته باشند که تنها گفتار یا رفتار شریک زندگی نیست که آن‌ها را خوشحال یا ناراحت می‌کند, بلکه این نگرش و طرز تفکر اوست که تعیین کننده میزان رضایت از زندگی مشترک موفق است.

برای راهنمایی و دریافت وقت مشاوره تلفنی یا مراجعه حضوری هم اکنون تماس بگیرید:

02144804164
مشاهده مراکز مشاوره تهران و شهرستان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *