خانه / پرسش و پاسخ روانشناسی کودک / روش صحیح تربیت فرزند از نظر روانشناسی | نکات کلیدی فرزندپروری
تربیت فرزند

روش صحیح تربیت فرزند از نظر روانشناسی | نکات کلیدی فرزندپروری

در این مقاله از سایت مشاوره باما نکات مهم در مورد تربیت فرزند را به شما آموزش می دهیم:

تربیت فرزند یکی از دشوارترین و در عین حال لذت بخش‌ترین کارهای دنیاست. کاری که شاید کمترین آمادگی برای انجام آن را داشته باشید. در این مقاله از مشاوره باما به 9 نکته‌ اساسی که والدین در تربیت کودک و فرزندان خود باید مورد توجه قرار دهند می پردازیم. این نکات به شما کمک می‌کند در مقام پدر یا مادر، احساس رضایت بیشتری نسبت به رفتار بچه های خود داشته باشید.

نقش عزت ‌نفس در تربیت فرزندان

کودکان وقتی خود را از دریچه‌ی چشم پدر و مادر می‌بینند، درک‌ و شناخت بهتری نسبت به دنیای پیرامون پیدا می‌کنند. کودکان‌ لحن صدا، زبان بدن‌ و احساسات والدین خود را درک می‌کنند. حرف‌ها و کارهای شما در مقام پدر و مادر، بیش از هر چیز دیگر، در رشد و تقویت عزت ‌نفس و اعتماد به نفس کودکان مؤثر است.

تشویق کودک پس از اتمام وظایف و تکالیفش ( هرچقدر هم کار کودک کوچک باشد) باعث افزایش عزت نفس در کودک می‌شود؛ فرصت دادن به کودک برای انجام کارها به‌صورت مستقل باعث می‌شود، کودک احساس توانمندی و قدرت بیشتری کند. در مقابل، رفتار دستوری با کودک یا مقایسه فرزند خود با کودکی دیگر، اگر به شیوه‌ای تحقیر آمیز صورت پذیرد، باعث احساس بی‌ارزش بودن در کودک می‌شود.

در حین صحبت با کودک از کلمات کلیشه‌ای استفاده نکنید. با گوشه و کنایه با کودکان حرف نزنید. جمله‌هایی مثل « چه‌کار احمقانه‌ای انجام دادی!» یا « از برادر کوچکترت هم بچه‌گانه‌تر رفتار می‌کنی!»، درست به اندازه یک آسیب جسمی، به بهداشت روانی کودک صدمه می‌زند. در انتخاب واژه‌ها و کلمات، نهایت دقت و دلسوزی را بکار ببرید. اجازه دهید کودک‌ بداند هر انسانی ممکن است گاهی اشتباه کند. کودک باید بداند، حتی اگر رفتارش را دوست نداشته باشید، باز هم عاشقش هستید.

روش تربیتی ایجاد انگیزه در فرزندان

آیا تاکنون به این فکر کرده‌اید، چند بار به رفتار کودک‌ خود واکنش تند نشان داده‌اید؟ شاید بیشتر از آن‌که به تشویق کودک خود توجه کرده‌اید، او را تحقیر و تنبیه کرده‌اید. اگر مدیری بااین‌همه رویکردهای منفی، هرچند به‌حق، با زیردستانش برخورد کند، چه فکری درباره‌اش می‌کنید؟

مؤثرترین روش تقویت عزت نفس در کودکان این است که خوبی‌های کودک‌ خود را ببینید. به‌عنوان‌مثال بگویید: « بدون این‌که به تو بگویم، خودت تخت‌خوابت را مرتب کردی، فوق‌العاده است!» یا« بازی تو با خواهرت را دیدم، خیلی باحوصله بودی!». در طولانی‌مدت، جمله‌های این‌چنینی، بیشتر از دستورهای تکراری، رفتارهای مثبت در کودکان را تقویت می‌کند.

هرروز، به دنبال بهانه‌ای برای تشویق کودک خود باشید. در جایزه دادن به کودکان دست‌ودل‌باز باشید: عشق شما به کودک، درآغوش‌گرفتن و تحسین‌کردن او در تربیت فرزند معجزه می‌کند. با این اقدامات مثبت، خیلی زود می‌بینید بیشتر رفتارهای خوب موردنظرتان را در کودک پرورش داده‌اید.

در تربیت فرزند خود مقررات و محدودیت‌هایی گذاشته و به آن‌ها پایبند باشید

حفظ نظم و پیروی از مقرارات در هر جا و هر خانواده ای لازم است. هدف از آموزش نظم به کودکان این است که فرزندان رفتار قابل قبولی داشته و بر رفتار خود مسلط شوند. کودکان ممکن است بخواهند از محدودیت‌هایی که برای آن‌ها در نظر گرفته‌اید عبور کنند، اما برای این‌که در آینده به افراد مسئولیت‌پذیری تبدیل شوند، به این محدودیت‌ها و مقررات نیاز دارند.

اعمال مقررات به کودکان کمک می‌کند، انتظاراتی که والدین از آن‌ها دارند را بهتر دریابند و کنترل بر رفتار خود را تقویت کنند. برخی قوانین مثل: تماشای تلویزیون بعد از انجام تکالیف، کتک‌کاری ممنون، فحش و شوخی خطرناک ممنوع.

شاید به‌عنوان والدین بخواهید عواقب و پیامدهای بد رفتاری کودکان را برای تربیت فرزند خود تعریف کنید. مثلاً عواقب بدرفتاری کودک را با محرومیت او از فعالیت دلخواهش اعمال کنید. اشتباه خیلی از پدر و مادرها در تربیت فرزندان این است که پیامدهای رفتاری کودک را قاطعانه اعمال نمی‌کنند.

وقتی یک روز به قوانین پایبند هستید و روز دیگر به این قوانین بی توجه هستید، نمی‌توانید کودک‌ را مقید به پیروی از قوانین کنید. با یک سبک فرزند پروری قاطعانه در اجرای قوانین می‌توانید چیزی را که از کودک انتظار دارید، به او یاد بدهید.

شاید این مطلب هم برای شما مفید باشد: انواع سبک فرزند پروری در تربیت کودکان

برای تربیت صحیح فرزند وقت کافی بگذارید

اغلب، به‌سختی موقعیتی پیش می‌آید که پدر و مادر در کنار فرزندان خود به صرف غذا بپردازند. باید بدانید بچه‌ها، در دنیا چیزی مهمتر از حضور در کنار والدین و  مورد توجه و محبت آنها قرار گرفتن ندارند. هر روز صبح، ده دقیقه زودتر بیدار شوید و با کودک‌ خود صبحانه بخورید، یا بعد از شام ظرف‌های نشسته را رها کنید و با کودک‌ خود مدتی قدم بزنید.

کودکانی که توسط والدین خود مورد بی توجهی قرار بگیرند، اغلب، رفتارهای نامناسبی از خود نشان می‌دهند تا از طریق بدرفتاری توجه والدین خود را جلب کنند. بسیاری از متخصصان در حوزه روانشناسی و مشاوره کودک اختصاص زمان معینی برای توجه به کودک را برای رشد و تربیت فرزندان بسیار مؤثر می‌دانند.

هر هفته،« یک شب» را به کودکان خود اختصاص داده و به آنها اجازه ‌دهید در تصمیم‌گیری های شما مشارکت داشته باشند. به راه‌های برقراری ارتباط با کودک خود فکر کنید: یادداشت یا چیز خاصی در جعبه‌ی غذایش بگذارید.

به نظر می‌رسد نوجوانان در مقایسه با بچه‌های کوچک‌تر، کمتر به توجه پدر و مادر خود نیاز دارند. چون موقعیت‌های کمتری برای با هم بودن والدین و نوجوان وجود دارد. وقتی نوجوان میل دارد با پدر و مادر خود حرف بزند یا در فعالیت خانوادگی شرکت‌ کند، والدین باید نهایت تلاش‌ خود را برای توجه به فرزندان به کار گیرند.

تماشای برنامه تلویزیونی، انجام بازی یا شرکت در هر فعالیت های تفریحی همراه با نوجوان باعث ایجاد مهر و محبت متقابل بین فرزند و والدین می‌شود. این گفتگوها همچنین باعث ایجاد شناخت بیشتر روحیات فرزند توسط والدین می‌گردد.

اگر پدر و مادر پرمشغله‌ای هستید، احساس گناه نکنید. کارهای کوچک زیادی هست که می‌توانید برای تربیت فرزند خود انجام بدهید: ذرت ‌بوداده درست کنید، کارت بازی کنید، باهم در خیابان قدم بزنید و مغازه‌ها را نگاه کنید. همین کارهای کوچک در ذهن کودکان اثرات مثبتی برجای خواهند گذاشت.

الگوی رفتاری خوبی برای فرزندان باشید

نقش الگوی رفتاری والدین در تربیت کودک بر هیچکس پوشیده نیست. کودکان با مشاهده رفتار پدر و مادر خود یاد می‌گیرند، چطور باید رفتار کنند. کودکان هرچه کوچک‌تر باشند، نکات بیشتری از رفتار والدین خود یاد می‌گیرند. قبل از این‌که در مقابل فرزند خود داد بزنید یا عصبانی شوید، به این نکته فکر کنید: آیا دوست دارید وقتی کودک شما عصبانی شد، این‌طور با دیگران برخورد کند؟

فراموش نکنید کودک‌ همواره شمارا زیر نظر دارد. تحقیقات روانشناسی اخیر نشان داده‌ است کودکان پرخاشگر که دیگران را کتک می‌زنند، اغلب این رفتار پرخاشگری را در خانه یا از دیگران الگوسازی کرده‌اند.

الگوی رفتارهایی باشید که دوست‌دارید در کودک‌ خود ببینید. مانند احترام، دوستی و عشق‌ورزی، صداقت، مهربانی، صبر و تحمل. رفتار متواضع و مؤدبانه‌ای را در مقابل کودکان از خود نمایش‌ دهید.  بی‌چشم‌داشت، کاری برای دیگران انجام دهید. از دیگران بابت خوبی‌هایشان قدردانی و تعریف و تمجید کنید. فراتر از همه‌ی این‌ها، طوری با کودک‌‌ رفتار کنید که دوست‌دارید دیگران با شما رفتار کنند.

برقراری ارتباط صحیح با فرزند الویت شما باشد

نباید انتظار داشته‌باشید، چون شما در مقام پدر یا مادر از کودک خود کاری درخواست کرده‌اید، کودک مطابق میل شما رفتار کند. باید دانست، کودکان هم به اندازه‌ بزرگ‌سالان از والدین خود انتظار توضیح و دلیل دارند.

اگر برای توضیح‌ به کودک خود وقت نگذاریم، کودک در درک ارزش‌ها و انگیزه های تربیتی والدین دچار مشکل می ‌شود. والدینی که با کودک خود منطقی بحث می‌کنند، اجازه‌ می‌دهند کودک به روشی منطقی و دور از تعصب رفتارهای صحیح را یاد بگیرند.

در تربیت فرزند خواسته‌ها و انتظارات خود را خیلی روشن و واضح بیان کنید. اگر مشکلی هست، آن را به کودک توضیح دهید، احساسات خود را بیان کنید و از کودک بخواهید همراه شما به دنبال راه‌حل مسئله باشد. پیامدهای رفتاری کودک را به او یادآوری کنید.

به کودک گزینه‌های مختلفی برای انتخاب پیشنهاد دهید و نظرات کودک را نیز بشنوید. با کودک خود مذاکره کنید. کودکانی که در تصمیم‌گیری‌های خانواده شرکت می‌کنند، انگیزه و اعتماد به نفس بالاتری دارند.

منعطف باشید و روش تربیت فرزند خود را متعادل کنید

اگر اغلب از رفتار کودک‌ خود دلخور هستید، شاید به این دلیل است انتظارات غیرمعقولی از کودک خود دارید. پدر و مادرهایی که مدام به فرزند خود دستور می‌دهند( به‌طور مثال، بچه‌ی من الان، باید به کلاس زبان برود)، بهتر است درباره‌ این موضوع بیشتر مطالعه کنند یا با پدر و مادرهای با تجربه یا یک روانشناس کودک صحبت ‌کنند.

محیط اطراف بر رفتار کودک شما تأثیر زیادی دارد، بنابراین، شاید با تغییراتی در محیط خانه منجر به تغییر رفتار کودک خود شوید. به‌عنوان‌مثال، اگر مدام به کودک دو ساله خود « نه» می‌گویید، بهتر است محیط اطراف کودک را تغییر دهید تا شیطنت‌های او را محدود کنید. این کار از احساس نارضایتی فرزند و والدین می‌کاهد.

هم‌زمان با رشد کودک شما هم باید روش تربیت فرزند خود را تغییر دهید.  روش تربیت کودک نوپا با روش تربیت کودک سه ساله متفاوت است. اما نوجوانان بیشتر از این‌که از پد رو مادرشان الگوی رفتاری بگیرند، از دوستان‌شان الگوسازی می‌کنند.

با این‌وجود، درحالی‌که استقلال بیشتری به فرزند نوجوان خود‌ می‌دهید، همچنان آن‌ها را راهنمایی کنید، از آن‌ها حمایت کنید و قوانین و مقرراتی برای کنترل فرزندان وضع کنید. از هر فرصتی برای برقراری ارتباط با فرزند نوجوان خود استفاده کنید!

شاید این مطلب هم برای شما مفید باشد: روش تربیت کودک مستقل

در تربیت فرزندان عشق بی‌قیدوشرط خود را ابراز کنید

شما در مقام پدر و مادر، وظیفه‌دارید کودک خود را اصلاح و هدایت کنید. اما شیوه بیان خواسته‌ها و انتظارات والدین از فرزندان تأثیر مهمی در میزان فهم و درک کودک در عمل به این خواسته‌ها دارد.

وقتی لازم است با کودک خود برخورد کنید از روش تربیتی انتقاد، مقصریابی یا سرزنش کودک اجتناب کنید. این کار باعث کاهش عزت ‌نفس در کودک می شود و به احساس رنجش کودک منجر شود.

در عوض، حتی وقتی به‌تندی با کودکان خود برخورد می‌کنید، به آن‌ها روحیه دهید. به کودکان بیاموزید اگرچه در تربیت و اصلاح رفتار آن‌ها جدی و مقتدر هستید اما همیشه آن‌ها را دوست دارید و عشق شما به آن‌ها بی‌قیدوشرط است.

نیازها و محدودیت‌های خود را در مقام پدر و مادر بشناسید

لازم است به‌عنوان پدر و مادر بپذیرید، شما هم کامل و بی‌نقص نیستید. شما هم در مقام رئیس خانواده احتمالاً دارای نقاط قوت و ضعفی هستید. توانایی‌های خود را بشناسید؛ مثلاً “من مادری هستم که به فرزند خود عشق می‌ورزم و تمام وقت خود را وقف تربیت فرزندان کرده‌ام”. نقاط ضعف‌ خود را اصلاح کنید مثلاً بگویید “من به عنوان یک پدر باید بیشتر به قوانین خانواده پایبند باشم”. تلاش کنید انتظارات معقولی از کودک ، همسر و خود داشته‌باشید. مجبور نیستید پاسخی برای همه پرسش‌ها در خانه داشته‌باشید. بر خود سخت نگیرید و خود را سرزنش نکنید.

تلاش کنید تربیت فرزندان را به‌عنوان وظیفه‌ای قابل‌کنترل و مدیریت بدانید. به‌جای آن‌که در یک‌زمان، به همه‌ امور بپردازید، سعی کنید توجه خود را معطوف موضوعاتی کنید که در زندگی از اولویت بیشتری برخوردارند. گاهی به احساس خستگی خود توجه کنید. گاهی از مسئولیت فرزند پروری خود فاصله بگیرید و زمانی را به کارهایی اختصاص دهید که شمارا در مقام یک انسان( یا زوج ) خوشحال می‌کند.

توجه به نیازها و علایق شخصی خود، شمارا خودخواه نمی‌کند بلکه نشانه آن است که به سلامت روانی و جسمی خود اهمیت می‌دهید و این یک الگوی رفتاری ارزشمند و مهم در ذهن کودکان باقی خواهد ماند.

7 دیدگاه

  1. سلام خسته نباشی. من یه دختر 8ساله دارم که اصلا از لحاظ تربیتی ازش راضی نیستم راستش از اول که کوچیکه بود هر کاری دلش خواسته کرده چون بچه بوده هر چی خواسته فراهم شده براش تا همین الان الان دخترم به این روش عادت کرده که کاراشو با گریه پیش ببره الکی تو خونه جیغ می‌کشه و کارای بی خود انجام میده از مدرسه میاد لباس و وسایل شو پرت می‌کنه و اصلا جم نمیکنه با داداش یک سالش گاهی نمیسازه و من به عنوان یک مادر دیگه فکرم نمی‌رسه که چکار کنم تنبیه جایزه بیرون بردن حرف گوش کردن همرو امتحان کردم البته ما مادر و پدر ها بی تقصیر نیستیم چون من یه چی میگم باباش یه چیز یعنی این موضوع از اول بوده الان تاره خوب شده که منو باباش هم عقیده شدیم که باید تربیت شو درست کنیم خواهشاً یک راه حل کوثر بدید

    • سلام وقت بخیر خانم فهیمه. قبل از سخن از مدیریت سایت تقدیر و تشکر میکنم و با کسب اجازه از محضرتون به سوال این خواهر عزیز جواب میدم.
      اولا شما باید قبل از این فرزندتون به مدرسه بره باید شیوره آموزش صحیح فرزند رو همراه با شوهرتون آموزش میدید بعد اقدام به تربیت فرزند میکردید در ثانی کودک رو نباید خود مختار رها کرد و همه چیز در اختیارش گذاشت تا به این وضع گرفتار بشه.نکته بعدی اینه که هر وقت میخواید تربیت را شروع کنید نرمی همراه با جدیدیت رو در کنار کارتون بهش توجه کنید چرا که وقتی فرزند به بهانه چیزی گریه راه انداخت باید با روش صحیح بهش یاد بدی که با گریه نمیتونه به خواسته اش برسه چون اگر بار اول و دوم به خواسته اش جواب دادید مجبورتون میکنه که بار سوم هم به خواسته اش جواب بدید.و در نهایت تربیت کودک نیاز به هماهنگی محکم و مقتدر زن و شوهر در محیط و حتی بیرون از محیط خونه داره و هیچ گاه در تربیت کودک سلیقه ای رفتار نکیند تا به مشکل برنخورید.و در محیط های اطراف هم هواستون باشه که برای خنده یا شوخی هم که شده کسی رفتار یا گفتار نادرستی رو به فرزندتون آموزش نده چون زحمت گرفتن اون حرف یا عادت منفی می افته به دوش شما والدین نه اون شخص ثالث.
      (بنده حسینی مشاور اسلامی خانواده هستم اگر راهنمایی خواستید با این شمار تماس یا پیامک بزنید در خدمتتون هستم
      09175407590)

  2. سلام.دختر من شش سالشه آمادگی هست. همیشه حواسش جای دیگه هست. اگرحرفی میزنیم یا کاری میگیم برعکس میکنه یا میره فراموش میکنه همون لحظه.شب هاهم همیشه خواب میبینه گریه میکنه توخواب.بدرفتاری باهاش نکردیم یا دعواش نکردیم کتک هم نزدیم. آیا این عادی هست؟

  3. سلام خسته نباشین پسرم کلاس دهم هست اینو میدونه که خیلی دوستش دارم مودبو درس خون هست امروز که ازم اجازه خواست با دوستش بره ارایشگاه یببلاش که هنوز اصلا سبیلی در نیومده به هر صورت ترتشیده بود و کلی خجالت زده از کارش با ماسک اومده بود خانه بعدت ز دیدنم با ناراحتی از کارش ازخانه زدم بیرون مووندم چکار کنم

  4. سلام فرزندم پسره یه دونه هست دوتاپسربرادرشوهرم داره خیلی شیطونن ولی من نمیخواهم شیطون بشن وازاون هایادبگیرن چکارکنم

  5. سلام من فرزندان دو قلو پسر و دختر 14ساله دارم وحدود 8سلل است که طلاق گرفته ام ولی با وجود حضانت فرزندان با پدر ولی ازهمان موقع طلاق تا کنون نزد من زندگی میکنند
    متاسفانه اصلا حرف گوش کن نیستند و همه اش با هم درگیری دارند و اینکه در بین اطرافیان عزیز ومحبوب باشند اهمیتی نمی‌دهند ومن که مادرشان هستم اصلا برایشان مهم نیست که من چقدر غصه این رفتارهای شلوغ وپرسر وصدایشان دارم و همسایه هم چندین بار تذکر داده ولی برایشان مهم نیست لطفا راهنمایی بفرمایید

  6. اول اینکه خانواده شوهرم در تربیت دخترم دخالت کردند تا من میخواستم بگم این کار و بکن یا نکن میگفتن بچه باید تا ۷سالگی پادشاهی کنه از طرفی برادر شوهرم و خانمش از هم جدا زندگی می‌کنند و بچه های جاری ام ۳روز در هفته با مادرشان و بقیه هفته رو با مادر شوهر و خواهر شوهرهایم زندگی می‌کنند من پرستارم و شوهرم سرهنگ نیروی انتظامی دختر جاری ام کلاس ۷ است و دختر من کلاس ۵ است در مورد اسلام و حجاب که برای ما بسیار مهم است همکاری ندارد و خواهر شوهرم در زندگی ما بسیار زیاد دخالت می‌کند از طرفی با یک مرد غریبه مخفیانه رابطه دارد که ظاهرا صیغه شده است و دختر جاری ام نیز گفته میخوام دوست پسر داشته باشم که از هم ل.ب بگیریم و نمی شود که قطع رابطه کرد و دخترم میل شدیدی دارد که با او رفت و آمد داشته باشد و با هم بیرون بروند و با همان روش تربیتی خانواده شوهرم با من و شوهرم بسیار بد رفتار است و در همه حالت به من و پدرش همیشه جواب می‌دهد و شوهرم با او شدیدا درگیر و حتی گاهی اوغات دعوا به زد و خورد می‌رسد من چه بکنم لطفا راهنمایی کنید

دیدگاهتان را بنویسید