خانه / مشاوره کودک / ۹ مهارت تربیت فرزند که والدین باید بدانند
تربیت فرزند

۹ مهارت تربیت فرزند که والدین باید بدانند

فرزند پروری و تربیت فرزند یکی از دشوارترین و در عین حال رضایت‌بخش‌ترین کارهای دنیاست. کاری که ممکن است احساس‌کنید کمترین آمادگی را برای انجام آن دارید. در این مقاله از مشاوره باما به ۹ نکته‌ اساسی که والدین در تربیت فرزندان خود باید مورد توجه قرار دهند می پردازیم. این نکات به شما کمک می‌کند تا در مقام پدر یا مادر، احساس رضایت بیشتری از روش تربیت فرزند خود داشته باشید.

برای مشاهده آدرس مرکز مشاوره روانشناسی کلیک کنید

برای تعیین وقت مشاوره هم اکنون تماس بگیرید: 02144263053

عزت ‌نفس کودک را افزایش دهید

کودکان، وقتی خود را از دریچه‌ی چشم پدر و مادرشان می‌بینند، درک‌ و شناخت از خود به‌عنوان یک کودک را بیشتر گسترش می‌دهند. کودکان‌ لحن صدا، زبان بدن‌ و هر نوع ابراز احساسات والدین خود را درک می‌کنند. حرف‌ها و کارهای شما در مقام پدر و مادر، بیش از هر چیز دیگر، در رشد و تقویت عزت ‌نفس کودک مؤثر است.

تشویق کودک پس از به اتمام رساندن وظایف و تکالیفش ( هرچقدر هم کار کودک کوچک باشد) باعث احساس افتخار و افزایش عزت نفس در کودک می‌شود؛ فرصت دادن به کودک برای انجام کارها به‌صورت مستقل باعث می‌شود کودک احساس توانمندی و قدرت کند. در مقابل، رفتار دستوری با کودک یا مقایسه فرزند خود با کودکی دیگر، اگر به شیوه‌ای تحقیر آمیز باشد، باعث احساس بی‌ارزش بودن در کودک می‌گردد.

از کلمات کلیشه‌ای استفاده نکنید و با گوشه و کنایه حرف نزنید. جمله‌هایی مثل « چه‌کار احمقانه‌ای انجام دادی!» یا « از برادر کوچکترت هم بچه‌گانه‌تر رفتار می‌کنی!»، درست به اندازه یک آسیب جسمی، به بهداشت روانی کودک صدمه می‌زند. در انتخاب واژه‌ها و کلمات نهایت دقت و دلسوزی را بکار ببرید اجازه دهید کودک‌ بداند هر انسانی ممکن است گاهی اشتباه کند و حتی اگر رفتارش را دوست نداشته باشید، بازهم عاشقش هستید.

خوبی‌های کودک خود را ببینید

آیا تاکنون به این فکر کرده‌اید که چند بار به رفتار کودک‌ خود واکنش تند نشان داده‌اید؟ شاید بیشتر از آن‌که به تشویق کودک خود توجه کرده‌اید او را تحقیر و تنبیه کرده‌اید. اگر مدیری بااین‌همه رویکردهای منفی، هرچند به‌حق، با زیردستانش برخورد کند، چه فکری درباره‌اش می‌کنید؟

مؤثرترین روش تقویت عزت نفس در کودکان این است که خوبی‌های کودک‌ خود را ببینید. به‌عنوان‌مثال بگویید: « بدون این‌که به تو بگویم، خودت تخت‌خوابت را مرتب کردی، فوق‌العاده است!» یا« بازی تو با خواهرت را دیدم، خیلی باحوصله بودی!». در طولانی‌مدت، جمله‌های این‌چنینی، بیشتر از دستورهای تکراری، رفتارهای مثبت در کودکان را تقویت می‌کند.

هرروز، به دنبال بهانه‌ای برای تشویق کودک خود باشید. در جایزه دادن به کودکان دست‌ودل‌باز باشید: عشق شما به کودک، درآغوش‌گرفتن و تحسین‌کردن او در تربیت فرزند معجزه می‌کند. با این اقدامات مثبت، خیلی زود می‌بینید بیشتر رفتارهای خوب موردنظرتان را در کودک پرورش داده‌اید.

برای کودک مقررات و محدودیت‌هایی بگذارید و به آن‌ها پایبند باشید

حفظ نظم و پیروی از مقرارات در هر جا و هر خانواده ای لازم است. هدف از آموزش نظم به کودکان این است که رفتار قابل قبولی داشته و بر رفتار خود تسلط داشته باشند. کودکان ممکن است بخواهند از محدودیت‌هایی که برای آن‌ها در نظر گرفته‌اید عبور کنند، اما برای این‌که در آینده به افراد مسئولیت‌پذیری تبدیل شوند، به این محدودیت‌ها و مقررات نیاز دارند.

اعمال مقررات به کودکان کمک می‌کند تا انتظاراتی که والدین از آن‌ها دارند را بهتر دریابند و کنترل بر رفتار خود را تقویت کنند. برخی قوانین مثل: تماشای تلویزیون بعد از انجام تکالیف، کتک‌کاری ممنون، فحشا و شوخی خطرناک ممنوع.

شاید به‌عنوان والدین بخواهید  یک سیستم پیامدها و عواقب برای تربیت فرزند خود تعریف کنید. مثلاً عواقب بدرفتاری کودک را با محرومیت او از فعالیت دلخواهش اعمال کنید. اشتباه مشترک پدر و مادرها این است که پیامدها را دنبال نمی‌کنند. وقتی یک روز به قوانین پایبند هستید و روز دیگر به آن‌ها اهمیتی نمی‌دهید، نمی‌توانید کودک‌ را مقید به پیروی از قوانین کنید. بااقتدار در اجرای قوانین می‌توانید چیزی را که از کودک انتظار دارید، به او یاد بدهید.

برای تربیت فرزند خود وقت بگذارید

اغلب، به‌سختی موقعیتی پیش می‌آید که پدر و مادر در کنار کودک و فرزندان خود به صرف غذا بپردازند. باید بدانید بچه‌ها، در دنیا، چیزی بیشتر از حضور در کنار والدین و  مورد توجه و محبت آنها قرار گرفتن را دوست ندارند. صبح ده دقیقه زودتر بیدار شوید و  با کودک‌ خود صبحانه بخورید، یا بعد از شام ظرف‌های نشسته را رها کنید و با کودک‌ خود مدتی قدم بزنید.

کودکانی که توسط والدین خود موردتوجه قرار نگیرند، اغلب رفتارهای نامناسبی از خود نشان می‌دهند، تا از طریق این بدرفتاری توجه والدین خود را خود جلب کنند. بسیاری از متخصصان در حوزه مشاوره کودک اختصاص زمان مشخصی در طول روز برای توجه به کودک را برای رشد و تربیت فرزندان بسیار مؤثر می‌دانند. هر هفته،« یک شب» را به کودکان خود اختصاص دهید و اجازه ‌دهید در تصمیم‌گیری شما مشارکت داشته باشند. به راه‌های برقراری ارتباط با کودک خود فکر کنید: یادداشت یا چیز خاصی در جعبه‌ی غذایش بگذارید.

به نظر می‌رسد نوجوانان به نسبت بچه‌های کوچک‌تر، کمتر به توجه کامل پد رو مادر خود نیاز دارند. چون موقعیت‌های کمتری برای باهم بودن والدین و نوجوان در کنار هم وجود دارد، وقتی نوجوان میل دارد با پدر و مادر خود حرف بزند یا در فعالیت خانوادگی شرکت‌ کند، پد رو مادر باید نهایت تلاش‌ خود را برای در دسترس بودن بکار گیرند. تماشای برنامه تلویزیونی یا انجام بازی، یا شرکت در هر فعالیت دیگری همراه با نوجوان باعث ایجاد مهر و محبت متقابل بین فرزند و والدین می‌شود. این گفتگوها همچنین باعث ایجاد شناخت بیشتر فرزند و شرایط او  توسط والدین می‌گردد.

اگر پدر و مادر پرمشغله‌ای هستید، احساس گناه نکنید. کارهای کوچک زیادی هست که می‌توانید برای تربیت فرزند خود انجام بدهید: ذرت ‌بوداده درست کنید، کارت بازی کنید، باهم در خیابان قدم بزنید و مغازه‌ها را نگاه کنید. همین کاره‌ای کوچک در ذهن کودکان اثرات مثبتی برجای خواهند گذاشت.

الگوی رفتاری خوبی برای فرزندان خود باشید

نقش الگوی رفتاری والدین در تربیت کودک بر هیچکس پوشیده نیست. کودکان با مشاهده رفتار پدر و مادر خود یاد می‌گیرند چطور باید رفتار کنند. کودکان هرچه کوچک‌تر باشند، نکات بیشتری از والدین خود یاد می‌گیرند. قبل از این‌که در مقابل فرزند خود داد بزنید یا عصبانی شوید، به این نکته فکر کنید، آیا دوست دارید وقتی کودک شما عصبانی شد، این‌طور با دیگران رفتار کند. فراموش نکنید کودک‌ مدام شمارا زیر نظر دارد. تحقیقات روانشناسی اخیر نشان داده‌ است کودکانی که دیگران را می‌زنند، اغلب این رفتار پرخاشگری را در خانه یا از دیگران الگوسازی کرده‌اند.

الگوی رفتارهایی باشید که دوست‌دارید در کودک‌ خود ببینید مانند احترام، دوستی و عشق‌ورزی، صداقت، مهربانی، صبر و تحمل. رفتار متواضع و مؤدبانه‌ای را در مقابل کودکان از خود نمایش‌ دهید.  بی‌چشم‌داشت، کاری برای دیگران انجام دهید. از دیگران بابت خوبی‌هایشان قدردانی و تعریف و تمجید کنید. فراتر از همه‌ی این‌ها، طوری با کودک‌‌ خود رفتار کنید که دوست‌دارید دیگران با شما رفتار کنند.

برقراری ارتباط صحیح با فرزند الویت اول شما باشد

نباید انتظار داشته‌باشید، چون شما، در مقام پدر یا مادر، از کودک خود کاری درخواست کرده‌اید، کودک مطابق میل شما رفتار کند. باید دانست کودکان هم به اندازه‌ بزرگ‌سالان از والدین خود انتظار توضیح و دلیل دارند. اگر برای توضیح‌ دلایل انتظاراتی که از کودک داریم وقت نگذاریم، کودک به ارزش‌ها و انگیزه های تربیتی والدین دچار شک و تردید و یا کج‌فهمی ‌شود. پدر و مادرهایی که با کودک خود منطقی بحث می‌کنند، اجازه‌ می‌دهند تا کودک به روشی منطقی و دور از تعصب رفتارهای صحیح را یاد بگیرد.

در تربیت فرزند خواسته‌ها و انتظارات خود را روشن و شفاف بیان کنید. اگر مشکلی هست، آن را به کودک توضیح دهید، احساسات خود را بیان کنید و از کودک بخواهید همراه شما به دنبال راه‌حل مسئله باشد. پیامدهای رفتاری کودک را به او یادآوری کنید. به کودک گزینه‌های مختلفی برای انتخاب پیشنهاد کنید و پیشنهادات او را نیز بشنوید. با کودک خود مذاکره کنید. کودکانی که در تصمیم‌گیری‌های خانواده شرکت می‌کنند، انگیزه و اعتماد به نفس بالاتری خواهند داشت.

منعطف باشید و روش فرزند پروری خود را متعادل کنید

اگر اغلب از رفتار کودک‌  خود دلخور هستید، شاید به این دلیل است که انتظارات غیرمعقولی از کودک خود دارید. پدر و مادرهایی که مدام به فرزند خود دستور می‌دهند( به‌طور مثال، بچه‌ی من الان، باید به کلاس زبان برود)، بهتر است درباره‌ این موضوع بیشتر مطالعه کنند یا با پدر و مادرهای دیگر یا یک مشاور کودک صحبت ‌کنند.

محیط اطراف بر رفتار کودک شما تأثیر زیادی دارد، بنابراین، شاید با تغییراتی در محیط خانه بتوانید رفتار کودک خود را تغییر دهید. به‌عنوان‌مثال اگر مدام به کودک دو ساله خود « نه» می‌گویید، بهتر است محیط اطراف کودک را تغییر دهید تا شیطنت‌های او را محدود کنید. این کار از احساس نارضایتی هردوی شما کم می‌کند.

هم‌زمان با رشد کودک، شما هم باید روش تربیت فرزند خود را تغییر دهید.  روش تربیت کودک دو ساله با روش تربیت کودک سه ساله متفاوت است. اما نوجوانان بیشتر از این‌که از پد رو مادرشان الگوی رفتاری بگیرند، از دوستان‌شان الگوسازی می‌کنند. بااین‌وجود، درحالی‌که استقلال بیشتری به فرزند نوجوان خود‌ می‌دهید، همچنان آن‌ها را راهنمایی کنید، از آن‌ها حمایت کنید و قوانین و مقرراتی برای کنترل آن‌ها وضع کنید. از هر فرصتی برای برقراری ارتباط با فرزند نوجوان خود استفاده کنید!

در تربیت فرزند عشق بی‌قیدوشرط خود را ابراز کنید

شما در مقام پدر و مادر، وظیفه‌دارید کودک خود را اصلاح و هدایت کنید. اما شیوه بیان خواسته‌ها و انتظارات از کودک خود، تأثیر مهمی در میزان فهم و درک کودک در عمل به این خواسته‌ها دارد. وقتی لازم است با کودک خود برخورد کنید از روش تربیتی انتقاد، مقصریابی یا سرزنش کودک خود اجتناب کنید. این کار باعث کاهش عزت ‌نفس در کودک می شود و به احساس رنجش کودک منجر شود. در عوض، حتی وقتی به‌تندی و با جدیت با کودکان خود برخورد می‌کنید، به آن‌ها روحیه دهید. به کودکان بیاموزید اگرچه در تربیت و اصلاح رفتار آن‌ها جدی و مقتدر هستید اما همیشه آن‌ها را دوست دارید و عشق شما به آن‌ها بی‌قیدوشرط است.

نیازها و محدودیت‌های خود را در مقام پدر و مادر بشناسید

به‌عنوان پدر و مادر بپذیرید که شما هم کامل و بی‌عیب و نقص نیستید و در مقام رئیس خانواده احتمالاً دارای نقاط قوت و ضعفی هستید. توانایی‌های خود را بشناسید مثلاً “من مادری هستم که به فرزند خود عشق می‌ورزم و تمام وقت خود را وقف تربیت فرزند خود کرده‌ام”. نقاط ضعف‌ خود را اصلاح کنید مثلاً بگویید “من به عنوان یک پدر باید بیشتر به قوانین و چهارچوب‌های خانواده پایبند باشم”. تلاش کنید انتظارات معقولی از کودک، همسر و از خودتان داشته‌باشید. مجبور نیستید پاسخی برای همه پرسش‌ها در خانه داشته‌باشید. بر خود سخت نگیرید و خود را سرزنش نکنید.

تلاش کنید تربیت فرزند و فرزند پروری را به‌عنوان وظیفه‌ای قابل‌کنترل و مدیریت بدانید. به‌جای آن‌که در یک‌زمان، به همه‌ امور بپردازید، سعی کنید توجه خود را معطوف موضوعاتی کنید که در زندگی از اولویت بیشتری برخوردارند. به خستگی‌تان اعتراف کنید. گاهی از مسئولیت فرزند پروری خود فاصله بگیرید و زمانی را به کارهایی اختصاص دهید که شمارا در مقام یک انسان( یا زوج) خوشحال می‌کند.

توجه به نیازها و علایق شخصی خود، شمارا خودخواه نمی‌کند بلکه به این معنی است که شما به سلامت روانی و جسمی خود نیز اهمیت می‌دهید و این یک الگوی رفتاری ارزشمند و مهم در ذهن کودکان خواهد ماند.

برای مشاهده آدرس مرکز مشاوره روانشناسی کلیک کنید

برای تعیین وقت مشاوره هم اکنون تماس بگیرید: 02144263053

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *