خانه / مشاوره کودک / درمان اختلال بیش فعالی کم توجهی کودکان ADHD
ADHD

درمان اختلال بیش فعالی کم توجهی کودکان ADHD

معلم مدرسه اظهار کرده است که فرزند من ممکن است دچار اختلال بیش فعالی کم توجهی باشد. او مدام از روی صندلی بلند می‌شود و می‌نشیند و توجهی به درس نمی‌کند. من توجه کرده‌ام که این کودک مشکل کم توجهی بیش فعالی را در خانه نیز دارد. او در تمرکز و ادامه دادن کاری که شروع کرده است مشکل دارد. روانشناس مدرسه می‌گوید به دارودرمانی نیاز دارد اما من دوست ندارم به فرزندم دارو بدهم آیا جایگزین دیگری برای درمان کم توجهی بیش فعالی کودک وجود دارد؟

آمار اختلال ADHD در کودکان

اختلال بیش فعالی کم توجهی (ADHD) یکی از رایج‌ترین دلایل مراجعه کودکان به مراکزِ سلامتِ روان است. از هر 20 کودک، یک نفر این اختلال را تجربه می‌کند. اگرچه احتمال تجربه کردن اختلال بیش فعالی در پسران 3 تا 4 بار بیشتر از دختران است اما هر دو جنسیت در معرض خطر ابتلا به این اختلال قرار دارند.

علائم و نشانه های بیش فعالی کودک کدم‌اند؟

3 نوع مهم از اختلال ADHD وجود دارد. یکی از آن‌ها با “بی توجهی” شناخته می‌شود. مورد بعدی با “بیش فعالی و رفتار تنش زا” شناخته می‌شود و آخرین مورد ترکیبی از دو نوع اول است. این علائم معمولاً تا قبل از ورود بچه به مدرسه موردتوجه قرار نمی‌گیرند. برای تشخیص ADHD کودک باید علائم خاصی در دو حالت مختلف مثلاً در مدرسه و خانه بروز دهد و همچنین این علائم باید حداقل 6 ماه بر عملکرد کودک در مدرسه یا خانه تأثیر گذاشته باشد. متخصصان درباره این موضوع اتفاق‌نظر دارند که اگر کودکی در سن 7 سالگی، 6 مورد از مواردی که در این فهرست هستند را بروز دهد، می‌توان به‌طور دقیقی اختلال ADHD را در او تشخیص داد:

الف) نشانه های بی توجهی در کودک :

  1. مشکل داشتن در پیروی از دستورالعمل‌ها
  2. به سختی تمرکز کردن بر وظایف
  3. جا گذاشتن وسایل در خانه یا مدرسه
  4. فراموش‌کاری در رابطه با اغلبِ موضوعات
  5. حواس پرتی کودک و به‌راحتی تمرکزِ حواسِ خود را از دست دادن
  6. عدم توجه به جزئیات و انجام اشتباهاتی که ناشی از بی دقتی یا بی‌نظمی کودک است.
  7. عدم تکمیل موفقیت‌آمیز وظایف و تکالیف خود

ب) نشانه های بیش فعالی کودک :

  1. بی‌قرار بودن کودک
  2. ترک صندلی خود در زمان‌هایی که نباید صندلی‌اش را ترک کند.
  3. دویدن یا بالا رفتن از مکان‌های نامناسب
  4. پرحرفی کودک
  5. به‌ندرت در سکوت بازی می‌کند و همیشه در حال ایجاد سروصدا است.
  6. همیشه در حال فعالیت بودن
  7. بدون فکر سخن گفتن
  8. عدم صبر کردن و انتظار کشیدن
  9. قطع کردنِ مداوم صحبت دیگران

صرفاً وجود برخی از علائم بالا، مانند اینکه کودک انرژی زیادی دارد یا در تمرکز کردن بر روی موضوعات مدرسه‌ای مشکل دارد، دلیلی بر ابتلای کودک به اختلال بیش فعالی کودک نیست. یک نشانه برای تشخیص دقیق، این است که کودک نمی‌تواند با توجه به شرایط سنی و هوشی خود، رفتار کند. معمولاً معلم‌ها اولین کسانی هستند که به وجود این اختلال در کودکان پی می‌برند، بنابراین بسیار مهم است که رفتار معلم‌ها به‌طورجدی تحت نظر باشد.

چگونه اختلال بیش فعالی کودک بر زندگی اجتماعی یا تحصیلی او تأثیر می‌گذارد؟

گاهی مدرسه رفتن برای کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی دشوار است. اگرچه اکثر کودکان ADHD دارای ضریب هوشی نرمال یا بالاتر از نرمال هستند اما 40 تا 60 درصد از آن‌ها در یادگیری دچار مشکلاتی جدی هستند. بعضی از این کودکان در مدرسه با فعالیت‌ها و امتحاناتی که نیازمند توجه فراوان یا نوشتن‌های طولانی یا تکالیف و امتحاناتی که دارای محدودیت زمانی هستند به چالش‌های بزرگی برخورد می‌کنند.

در ابعاد اجتماعی، کودکان مبتلا به ADHD در ارتباط برقرار کردن با دوستان و خانواده به مشکل برمی‌خورند. همسالان آن‌ها ممکن است بازی کردن با این کودکان را خسته‌کننده ببینند، زیرا این کودکان دچار مشکلاتی از قبیل پر حرفی، عدم پیروی از دستورالعمل بازی‌ها و عدم احترام به نوبت دوستان خود هستند.

چه چیزی باعث اختلال ADHD  در کودکان می‌شود؟

اختلال بیش فعالی- کم توجهی ناشی از اشتباهات فرد نیست. محققان باور دارند که ژن ها و موارد بیولوژیکی نقش زیادی در ابتلا به ADHD بر عهده‌دارند. در حقیقت، 30 تا 40 درصد از کودکان ADHD دارای اقوامی با اختلال مشابه بوده‌اند. تصاویر مغزی نشان می‌دهد، مغز کودکان مبتلا به ADHD با دیگر کودکان متفاوت است. به نظر می‌رسد بخشی از مغز که رفتار و تفکر را کنترل می‌کند در کودکان بیش فعال دچار مشکل است.

اختلالات دیگری که با اختلال بیش فعالی کم توجهی در کودک بروز می‌کنند، کدامند؟

کودکان ADHD نسبت به دیگر کودکان بیشتر در معرض مشکلات روانی قرار می‌گیرند. حدود نیمی از کودکان ADHD دچار اختلال نافرمانی مقابله جویانه (ODD) هستند. یک‌چهارم از آن‌ها دچار اختلال اضطرابی هستند. بیش از یک سوم از آن‌ها علایم افسردگی دارند و همچنین یک پنجم از آن‌ها دچار اختلال دو قطبی هستند. نوجوانانی که دچار اختلال کم توجهی بیش فعالی کنترل نشده‌اند، بیشتر در معرض استفاده از سو استفاده مواد مخدر قرار می‌گیرند. همچنین، تحقیقات نشان داده است، نوجوانان با ADHD درمان شده خیلی کمتر از نوجوانان با ADHD درمان‌نشده، در معرض سو مصرف مواد مخدر قرار دارند.

نقش والدین در مقابله با بیش فعالی کودکان

کودکانی که علائم ADHD را از خود نشان می‌دهند باید به متخصصانِ سلامتِ روانِ کودک ارجاع داده شوند تا وضعیتشان مورد ارزیابی قرار گیرد. اگر پزشک مخصوص شما در این زمینه دارای تجربیات قابل قبولی است، می‌توانید موضوع را با او نیز در میان بگذارید.

ارزیابی باید شامل تحت نظر گرفتن رفتار کودک در خانه و مدرسه باشد. همچنین در یک برنامهِ درمانیِ جامع، والدین تا جایی که امکان دارد باید کودکان را در فرایند درمان مشارکت دهند. تست‌های آموزشی نیز در صورت وجود اختلال یادگیری کودک نیاز به انجام دارند. درمان بیش فعالی در بیشتر کودکان مؤثر عمل می‌کند. تشخیص و درمان به‌موقع اختلال ADHD کمک می‌کند تا کودک به بهبودی کامل دست پیدا کند. مؤثرترین روش درمان ADHD شامل ترکیبی از درمان‌های رفتاری و دارویی همراه با حمایت و آموزش توسط والدین است.

از هر 10 کودک 9 کودک به داروهای اولیه پاسخ مثبت می‌دهند؛ حتی 50 درصد از کودکانی که به داروهای اولیه پاسخ نمی‌دهند به داروهای ثانویه پاسخ مثبت خواهند داد. ثابت شده است، وقتی اختلال ADHD همراه با اختلالات دیگری مانند علائم افسردگی در کودک بروز می‌کند، ترکیب میان دارو و روان درمانی بسیار مؤثر عمل می‌کند. بااینکه نقش داروها در درمان ADHD موردتحقیق قرارگرفته ولی والدین باید نگرانی‌های خود در رابطه با عوارضِ مصرفِ دارو توسط فرزندشان را با دکتر خود در میان بگذارند.

در درمان کم توجهی و بیش فعالی کودک موقعیت او را درک کنید

تصور مردم در مورد اختلال بیش فعالی یک ناتوانی عصب‌شناختی است که با عدم کنترل کودک بر توجه و فعالیتهایش همراه است. مطالعات ما نشان می‌دهد، بچه هایی که علایم اختلال بیش فعالی را نشان می‌دهند احتمالا والدینی دارند که حرف زیاد می‌زنند و کمتر عمل می‌کنند.

ما امیدواریم کسانی که با کودکان کار می‌کنند در مورد حل اختلال کم توجهی کودکان خیلی دقت کنند. آیا بعضی از کودکان می‌توانند نسبت به دیگران طولانی‌تر تمرکز کنند: بله. آیا بعضی از کودکان انرژی بیشتری دارند؟ بله. آیا بعضی کودکان درونگرا و بعضی دیگر برون گرا هستند؟ بله. همچنین بعضی بچه‌ها قند و شکر زیادی می‌خورند که می‌تواند سبب تغییرات روانشناسی گردد که باعث بیش فعالی کودک می‌شود.

بعضی از والدین و معلم ها از روش‌های آموزشی و تربیتی خاصی استفاده می‌کند که بچه ها را دیوانه می‌کند. کودکان نیاز دارند رفتار و مهارت های قابل‌قبول و اجتماعی پسندی را فرابگیرند؛ اما حقیقت این است، برخی بچه‌ها متفاوت هستند و هر بچه‌ای نمی‌تواند انتظارات بزرگترها را به‌جا بیاورد تا همه بگویند چه بچه ‌خوبی هستی.

پیشنهادهایی برای درمان بیش فعالی کم توجهی کودکان

  • در مورد اختلال کم توجهی یا اختلال بیش فعالی کودک آگاه باشید زیرا آن‌ها اغلب به‌عنوان اصطلاح عمومی مورداستفاده قرار می‌گیرند. از برچسب زدن به کودک خودداری کنید زیرا این برچسب زدن می‌تواند به پیشگویی محقق شده منجر شود و ممکن است موقعیت بهتری را که فرزندتان می‌تواند داشته باشد از دست بدهند.
  • زمان ویژه‌ای را در نظر بگیرید و روش‌هایی انتخاب کنید که بتوانید از زندگی با فرزندتان واقعاً لذت ببرید. مطمئن شوید که به موفقیت‌های او هرچند جزئی باشند توجه می‌کنید و علاقه‌مندی‌های کودک را تشویق می‌کنید.
  • سعی کنید به نیازهای کودک بر اساس آنچه انجام می‌دهد ( هرچند که برخلاف گروه هم سن و سالان خودش باشد ) کمک کنید. اگر کودک نمی‌تواند در مهدکودک بند کفش خود را به ببندد از کفش‌هایی که چسبی هستند استفاده کنید تا به مرور زمان بند بستن را یاد بگیرد. حتی اگر نسبت به سایر بچه‌ها مدتی طول بکشد، به خاطر عادی نبودن کودک را تنبیه نکنید.
  • از رایانه استفاده کنید تا کودک بتواند خودش نوشتن کلمات مشکل را که عمومی هستند فرابگیرد. خیلی از کودکانی که با نوشتن مشکل دارند یا برای هجی کردن کلمات تقلا می‌کنند، وقتی با رایانه کار می‌کنند بهتر عمل می‌کنند. آیا انتظار ندارید که کودک قبل از استفاده از ساعت یاد بگیرد با استفاده از ساعت آفتابی زمان را محاسبه کند؟ ما اینطور فکر نمی‌کنیم. شما باید به فرزندتان اجازه دهید که به‌جای خودکار و مداد از رایانه استفاده کند تا احساس پیشرفت کند.
  • مطمئن باشید که حواس فرزندتان کاملاً به شماست و هر چیز را یک‌بار تکرار کنید. وقتی کودک توجه نمی‌کند محترمانه توجه کودک را به خود جلب کنید. مثلاً با زدن انگشت روی میز یا دستتان را روی شانه بگذارید یا از کلمه یادآوری کننده استفاده کنید.
  • به روش‌هایی فکر کنید که ممکن است منحصربه‌فرد بودن کودک را نادیده بگیرید یا اینکه با او فشار بیاورید که طبق خواسته شما عمل کند نه به توانایی خودش.

برای جلوگیری از مشکلات بیش فعالی کم توجهی کودک از قبل برنامه‌ریزی کنید

  • یکی از اولین چیزهایی که باید انجام دهید این است که به رفتارتان در مقابل کودک توجه کنید. منظور از آن حس سرزنش نیست؛ فقط ازآنچه دارید انجام می‌دهید آگاه باشید. آیا این‌قدر مشغول هستید که به فرزندتان توجه کافی برای آموزش و تشویق نمی‌کنید؟ آیا به‌جای اینکه کودک را درگیر حل مشکلات کنید از او تقاضا می‌کنید؟ آیا شما در خانه شکر زیاد دارید؟ آیا فرزندتان غذاهای آماده زیاد می‌خورد؟ آیا زیاد صحبت می‌کنید و کم عمل می‌کنید؟ آیا فرزند شما احساس می‌کند که در شرایط خاصی او را دوست دارید؟ اگر به این رفتارها توجه کرده باشید می‌توانید آن‌ها را تغییر دهید. وقتی تغییر دادید نتایج آن را در رفتار کودکتان خواهید دید.
  • سعی کنید علتی که پشت هر بدرفتاری کودک هست درکنید و راه‌های بیابید تا بچه‌ها را تشویق کنید تا بدانند که نیاز به سوء رفتار ندارند. به بچه ها کمک کنید تا بتوانند توجه خود را متمرکز کنند. از کارهای روزمره و ساده استفاده کنید. به فرزندتان کمک کنید یاد بگیرد چگونه مکانی را برای هر چیز در نظر بگیرد. نزدیک در ورودی، محلی مخصوص کفش و چیزهایی که برای بیرون رفتن نیاز هست داشته باشید .به آن‌ها کمک کنید از یادداشت‌هاپ استفاده کنند تا اطلاعات را دسته‌بندی کنند. به آن‌ها آموزش دهید تا با استفاده از ساعت و تقویم زمان را مدیریت کنند.
  • هنگام بازی بچه ها را تماشا کنید تا بدانید چقدر ترجیح می‌دهند یاد بگیرند. آیا آن‌ها ازلحاظ جسمی فعال هستند؟ آیا دوست دارند آن‌ها را بغل کنید؟ از این اطلاعات استفاده کنید تا فعالیت‌هایی را ایجاد کنید که بر توانایی و برتری آن‌ها تاکید کنید.
  • سعی کنید با انجام تمرین‌های جسمی که به تمرکز نیاز دارد توانایی تمرکز کودک را بالا ببرید. پیشنهادهای ما شامل ورزش‌های ایروبیک، رقص و ورزش‌های رزمی است. به کودک بیش فعال کمک کنید تا فعالیت‌هایی که دوست دارد و از عهده انجام آن برمی‌آید را پیدا کند.
  • به او کمک کنید تا راهبردهایی را یاد بگیرد تا بتوانند کارهای خود را درست انجام دهد. او را تشویق کنید تا از منابع مدرسه و اجتماع مثل معلم و کتابخانه استفاده کند. به نگرانی‌های او در مورد معلمان و موضوع‌های مختلف گوش دهید و او را تشویق کنید که برای درس‌های خود مطالعه‌های غیر وابسته انجام دهد. همواره حامی فرزندتان باشید. اعتماد به نفس کودک و ارتباط شما با او از نمره‌ای که می‌گیرد مهم‌تر است.
  • فرصت‌های یادگیری را برای کودک در مدرسه ایجاد کنید. با معلم‌هایی که با او خوب کار می‌کنند ارتباط داشته باشید و آماده‌باشید که در این مورد با مدرسه صحبت کنید. خیلی از معلم ها علاقه‌مند و قابل‌انعطاف هستند. اگر احساس کرد که معلم و مدرسه مشتاق نیست به نیازهای فرزند شما توجه کند هر کاری که لازم است انجام دهید تا از فرزندتان در برابر تنبیه به علت متفاوت بودن حمایت کنید.
  • وقتی مشکلی در مدرسه پیش می‌آید فرزندتان را از تصمیم‌هایی که می‌گیرند باخبر کنید. یک جلسه با معلم و فرزند خود ترتیب دهید تا در مورد راه‌حل‌های بدون تنبیه صحبت کنید. بعضی از بچه ها تصمیم می‌گیرند بهترین کار این است که چند دقیقه دور کلاس قدم بزنند و بعد سر جایشان بنشینند بدون اینکه مشکلی پیش آید. دیگران ممکن است به گوشه دنج نیاز داشته باشند تا مشغول کار شوند. برای زمان و انرژی خود برنامه‌ریزی کنید. برنامه‌ریزی تمام‌وقت که وقتی برای کارهای روزمره باقی نمی‌گذارد می‌تواند به مصیبت منجر شود.

مهارت های زندگی برای درمان کم توجهی کودک

بچه ها می‌توانند یاد بگیرند، والدینی دارند که نیازهای شخصی آن‌ها را در نظر می‌گیرد و به آن‌ها کمک می‌کند تا مهارت‌هایی را بیاموزند و بر زندگی آن‌ها نظارت دارند. مطمئن شوید که با وقت و انرژی گذاشتن روی یک فرزند خودتان و سایر فرزندانتان را فراموش نمی‌کنید برای خودتان وقت بگذارید و زمان را هم به سایر اعضای خانواده طرف اختصاص دهید. به خاطر داشته باشید که اکثر کودکان باید برچسب بیش فعالی راهی پیدا می‌کند تا به موفقیت‌های دست پیدا کنند.

همچنین شما می‌توانید برای کسب حمایت و اطلاعات بیشتر به وب‌سایت انجمن بیش فعالی کم توجهی کودکان ایران مراجعه کنید. اگر کودک شما یا هر کودکی که می‌شناسید به اختلال ADHD دچار بود، صبور باشید. چراکه ممکن است علائم اختلال بیش فعالی کم توجهی کودک بلافاصله بعد از درمان از بین نروند و این فرآیند ادامه‌دار باشد. حس لیاقت را در فرزند خود القا کنید و استعدادها و قدرت اعتماد به نفس کودک را تقویت کنید. به یاد داشته باشید، عوارض ADHD (مانند سرخوردگی، انزوا طلبی نسبت به اجتماع، ناامیدی) می‌توانند از خود این اختلال مشکلات بیشتری را ایجاد کنند.

برای مشاهده آدرس مرکز مشاوره روانشناسی کلیک کنید

برای تعیین وقت مشاوره هم اکنون تماس بگیرید: 02144849792

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *